Choroby tarczycy - przyczyny

Niedoczynność i nadczynność tarczycy to najczęstsze zaburzenia hormonów tarczycy. Wśród chorób tarczycy główne to niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy, zapalenie tarczycy Hashimoto, wole i guzki tarczycy (chociaż niekoniecznie wskazują na raka tarczycy). Większość tych zaburzeń związana jest z nieprawidłowościami w wydzielaniu hormonów tarczycy. Jakie są najczęstsze objawy chorób tarczycy?

Objawy chorej tarczycy, czyli za co odpowiadają hormony tarczycowe?

Tarczyca jest asymetrycznym gruczołem dokrewnym zlokalizowanym w dolnej przedniej części szyi. Składa się z dwóch płatów bocznych połączonych wąskim przesmykiem. Jego funkcją jest produkcja hormonów, takich jak trijodotyronina (T3) i tyroksyna (T4), które odgrywają rolę w metabolizmie i regulacji gospodarki wapniowo-fosforowej.

Produkcja hormonów tarczycy jest regulowana przez przysadkę mózgową i podwzgórze w mózgu. Podwzgórze wytwarza hormon zwany hormonem uwalniającym tyreotropinę (TRH), który stymuluje przysadkę mózgową do wydzielania hormonu tyreotropowego (TSH). TSH oddziałuje bezpośrednio na komórki tarczycy i stymuluje produkcję docelowych hormonów (T3 i T4).

Hormony tarczycy odpowiadają za różne procesy w organizmie człowieka, w szczególności wpływając na przemianę materii i hamując wydzielanie TSH i TRH. Ten wewnętrzny mechanizm sprzężenia zwrotnego zapewnia prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i optymalny poziom jej hormonów.

Choroby tarczycy - rodzaje

Możemy rozpoznać poniższe schorzenia tarczycy:

• hipertyreoza, znana również jako nadczynność tarczycy, występuje, gdy tarczyca produkuje nadmierną ilość hormonów, takich jak tyroksyna (T4), kalcytonina i trijodotyronina (T3). Te hormony odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu większości tkanek organizmu człowieka, wpływając na procesy takie jak termogeneza i metabolizm.
• niedoczynność tarczycy występuje, gdy produkcja hormonów jest niewystarczająca. Charakteryzuje się ona objawami odwrotnymi do tych obserwowanych przy nadczynności tarczycy.
• Hashimoto jest to schorzenie związane z niedoczynnością tarczycy,  jest ono chorobą autoimmunologiczną. Charakteryzuje się innym przebiegiem, chociaż objawy przypominają niedoczynność. W przypadku Hashimoto, przeciwciała wykrywają stany zapalne w tkance tarczycy, co prowadzi do atakowania własnych tkanek. W rezultacie dochodzi do samozniszczenia tarczycy, co powoduje liczne poważne dolegliwości.
• Graves-Basedowa to schorzenie tarczycy o charakterze autoimmunologicznym. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn nadczynności tego gruczołu. W dużym stopniu dziedziczenie odgrywa rolę w występowaniu tej choroby. W przypadku Gravesa-Basedowa można zauważyć powiększenie tarczycy.

Diagnostyka

Kluczowe badania dotyczące tarczycy obejmują przede wszystkim analizę poziomu TSH, fT3 i fT4. Dodatkowo, w przypadku podejrzenia chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak choroba Gravesa-Basedowa czy choroba Hashimoto, badane są przeciwciała. Często lekarz zaleca tylko badanie stężenia TSH, ale w większości przypadków jest to niewystarczające. Norma ustalona do 4,0 mU/l często okazuje się być zbyt wysoka. W przypadku pacjentów z chorobą Hashimoto i niedoczynnością tarczycy, poziom TSH przekracza 2,5 mU/l.

Przy objawach niedoczynności i nadczynności tarczycy istotne jest również przeprowadzenie badania ultrasonograficznego tarczycy. To pozwala wykluczyć obecność nowotworu. Może się również okazać, że konieczne będzie usunięcie tarczycy.

Standardowe leczenie niedoczynności tarczycy zazwyczaj polega na regularnym stosowaniu lewotyroksyny oraz regularnej kontroli poziomu TSH przez całe życie. W niektórych przypadkach może również wystąpić naturalne wyzdrowienie lub ustąpienie niedoczynności tarczycy.

W przypadku guzków tarczycy często stosuje się terapię jodem, która jest bezpieczna i bezbolesna. Dzięki selektywnemu działaniu radioaktywnego jodu na komórki tarczycy, terapia ta nie powoduje niepożądanych skutków ubocznych.

W nadczynności tarczycy stosuje się odpowiednio dobraną terapię hormonalną, której celem jest hamowanie produkcji hormonów tarczycy.

Warto pamiętać, że odpowiednia podaż jodu jest istotna dla zdrowia tarczycy. Niedobór jodu może prowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu tarczycy i produkcji jej hormonów. Ponadto, może wystąpić powiększenie tarczycy, wole i niedoczynność tarczycy, objawiająca się m.in. przyrostem masy ciała, uczuciem zimna, suchością skóry, zmęczeniem i trudnościami w koncentracji. Warto zapoznać się z przykładowym jadłospisem odpowiedniej diety w przypadku chorób tarczycy.